Harflerden
ve okunuşlarından bahsetmiştik. Eğer düzgünce okuyup birazcık da kendi
kendinize çabaladıysanız bu konuyu halletmişsinizdir diye umuyorum.
Bazı
dersleri Rosetta Stone ile yürütebilirim. İndiren ve kuran arkadaşlara yardımcı
olmak amacıyla… Çünkü bırakın dili Rosetta Stone başlı başına anlaması zor bir
program.
Ses
kurallarına girmeden önce sizinle birkaç kelime alıştırması yapalım hem de
dağarcığımızı yavaş yavaş genişletmeye başlayalım ne dersiniz?
안녕(An-nyeong):
Merhaba ( resmi olmayan)
Şimdi
neden resmi olmayan yazdığımı söyleyeyim. Korece bir fiilin zaman ekleri
dışında yaklaşık 9 tane saygı eki var. En yaşlılardan en küçüklere kadar
insanlara bir yaş sınırlandırılması getirilmiş ve ona karşınızdaki insan onunla
samimi tonda konuşmayı izin vermediği sürece sizin bu ekleri kullanmanız
gerekmektedir. Kore’ye gittiğinizi düşünelim. Size karşı bu ekleri
kullanmadığınız zaman yabancı olduğunuz için oldukça anlayışlı davranırlar
fakat kendi insanları bu ekleri kullanmak konusunda dikkatli davranmazsa
oldukça sert olurlar. O bakımda elinizden geldiğince, eğer bu dili tam öğrenmek
istiyorsanız, daha sonra vereceğim saygı eklerini dikkate almalısınız.
Bu
kelime arkadaşlarınıza ya da sizden daha küçüklere söyleyebileceğiniz tarzda
bir merhabadır.Rosetta Stone kullanan
arkadaşlar bu kelimeyi programda oldukça sık duyup tekrar edebilirler.
Olmayanlar içinse ortadaki n ler vurgulu bir şekilde g ise oldukça sessiz bir
şekilde annyong gibi
duyulur. Orada bir g olduğunu bilirsiniz fakat oldukça sessizdir.
예(ye): Evet
, tamam (resmi)
Önceden
de verdiğim gibi “e” harfi bir çizgi daha aldı ve “ye” oldu. “Ye” genellikle
sizden büyük kişiler ve tanımadığınız kişilere söyleyeceğiniz türden bir
kelimedir. Saygı seviyesi yüksek bir kelime yani (Saygı seviyesi ne yaaa!!!)
네(ne):
Evet, tamam(resmi olmayan)
Bunda
herhangi bir zorluk yok. ㄴ(n)
harfinin yanına ㅔ(e)
harfi gelmiş “ne” olmuş. Harfleri ezberlediğiniz sürece okumada bir zorluk
çekeceğinizi sanmıyorum. Tabi işin içine ses kuralları girmediği sürece.
Bu
kelime de arkadaşlarına küçüklere kullanabileceğiniz türde bir kelime.
Genellikle bu kelimeyi “de” diye algılarız. Size önceden bahsettiğim gibi.
Bilmediğim bir sebepten ötürü “n” başta olduğu zaman “d” gibi çıkıyor
ağızlarından. Dikkat!!
저(jeo):
Ben (resmi)
Her ne
kadar İngilizceye uyarlanışı “jeo” gibi olsa da genellikle “ço” diye okunur.
Bunları en iyi çözmenizin yolu bol bol dizi seyretmek, Rosetta Stone da pratik
yapmak ( mikrofonunuz varsa daha iyi olur),kore müziği dinleyip söylemeye çalışmak…falan filan…
나(na):
Ben (resmi olmayan)
너(neo):
Sen
Şimdi
şöyle bir şey var. Korece de yeni tanıştığınız insanlara hiçbir zaman sen ya da
siz diye hitap etmezsiniz. Her zaman onlara belirli bir hitap şekli vardır:
Bu
tarzda kelimelerin çok fazla Türkçe karşılığı yoktur. Bu yüzden sakın hiçbir
dili Türkçeye uyarlamayın. Yoksa hiçbir zaman doğru düzgün öğrenemezsiniz.
아저씨(Yazılışı:Ajeossi)
(Okunuşu:Ajuşi) (Bayım) 30 yaş üstü genelde evli erkekler için söylenen bir
kelimedir.
아줌마(Ajumma)(
Hanımefendi) 30 yaş üstü genelde evli bayanlar için söylenen bir kelimedir.
아가씨( Yazılışı:Agassi)(
Okunuşu: Agaşi) Genç ve evli olmayan bayanlar için söylenen bir kelimedir.
형( Yazılışı:Hyeong)
( Okunuşu: Hyong) Bazen İngilizce ‘de “eo” harfini “u” diye de yazabilirler.
Mesela “hyung” bu sizi şaşırtmasın. Dediğim gibi “ng” harfi sona geldiği zaman “g”
çok sessiz okunur. Buna dikkat!
누나(Yazılışı:
noona) (Okunuşu: nuna) Erkeklerin kendinden büyük bayanlar için kullandığı sözcüktür.
Cümle başında olduğunda genelde “duna” diye anlaşılır.
언니(
Yazılışı: eonni) (Okunuşu: Unni) Bayanların kendinden büyük bayanlar için
kullandığı bir sözcüktür.
동생(Yazılışı:
Dongsaeng)(Okunuşu: Dongseng) Erkeklerin kendinden küçük erkekler için
kullandığı sözcüktür.
Burada
yine dikkat çekeceğim. “ng” ortada olduğu zaman “g” de herhangi bir sessizlik
olmamalı. Fakat “ng” harfi sonda olduğu zaman “g” konusunda aja aja fighting! …
할머니(Halmeoni)(
Halmoni) Büyükanne demektir. Sadece büyükannenize değil izin verdikleri sürece
yaşlılar içinde bu kelimeyi kullanabilirsiniz.
할아버지(Halabeoji)(Halabuci)Büyükbaba
demektir. Yukarıda yazdığım şey bu kelime için de geçerlidir.
…vs
Bunlar
genelde karşınızdaki insan sizi “bana bu şekilde seslenme” diye uyarmadığı
sürece “sen” yerine geçebilecek bir kelimelerdir. Eğer uyarırlarsa tek
yapacağınız sonuna ek getirerek( ki bu ekleri sonra söyleyeceğim) isimleriyle
hitap etmenizdir.
Bir de :
당신(Dangshin)(Dangşin)
kelimesi vardır. Bu da “sen” demektir fakat çok kaba bir söyleme tarzıdır. Yani
saygı seviyesinde sonlardadır( yine saygı seviyesi dedim yaa).
왜(wae)(we):
Neden
우리(oori)(uri):Biz
Nedendir
bilinmez ama bu “biz” kelimesi çok kullanılır. Milliyetçilik içgüdüsü çok
gelişmiş olduğundan herhalde. Mesela “benim evim” demezler, “bizim evimiz”
derler. “Benim kızım” demezler, “bizim kızımız” derler.Bu konuya daha sonra döneceğiz.
지금(jigeum)(çigım):
Şimdi
사람(saram):
insan
Yine
diyorum harfleri düzgün ezberlediğiniz sürece okuma konusunda herhangi bir
sıkıntı çekeceğiniz sanmıyorum. Asıl sıkıntı başlarda ses kurallarını verince
olabilir ama onu da aşacağız. Şimdilik bu kelimeleri ezberlemeye ve söylemeye
çalışın.
Şimdi biraz da ses olaylarından bahsedelim... İşin zor kısmına hoş geldiniz...
"ㄴ" ve "ㅁ" harfinden önce gelen harflerin okunuşunda sadece okunuşunda değişiklik olur ki aklın alması oldukça zor bir olaydır:
ㄱ,ㅋ = ㅇ ㄷ,ㅅ,ㅈ,ㅊ,ㅌ,ㅎ = ㄴ ㅂ,ㅍ = ㅁ
Nasıl yani mi diye soruyorsunuzz? Hadi örneklerle anlamaya çalışalım...
갑니다 (gidiyor-)kelimesi normalde ses olayı olmadığını düşünürsek kapnida diye okunur. Dikkat etmeniz gereken nokta "ㄴ" den önce "ㅂ" harfi gelmiştir. Yukarıda verdiğim listeye bakarsak, bu listeye göre "ㅂ" harfi "ㅁ" ye dönüşür ve kelime kamnida diye okunur. Çok zor değil sadece ezber ve dikkat gerektiriyor.
Bir örnek daha verelim:
끝나다 (bitmek) kelimesinde "ㄴ" den önce "ㅌ" harfi gelmiş. Listemize bakıyoruz. "ㄴ" den önce "ㅌ" harfi gelince "ㅌ" harfi "ㄴ" ye dönüşmüş. Hadi dönüştürelim o zaman... Şimdi kelimemiz "kınnada" diye okunuyor. 있는데 kelimesinde "ㄴ" den önce "ㅅ" harfi gelmiş o zaman ne oluyor? "ㅅ" harfi "ㄴ" harfine dönüşüyor ve kelimemiz vurgulu bir şekilde "innınde" diye okunuyor. Eminim bu kelimeyi duymuşsunuzdur.
En son "ㅣ"nin türevlerinden bahsetmiştik. Hani "ㅅ" harfinin yanına "ㅣ" harfinin türevleri geldiğinde "s", "ş" oluyor demiştik yaa... Bir kaç örnekle pekiştirelim bakalım...
" 실다 (shilda/şilda) "= Nefret etmek/ hoşlanmamak... Bunu geniş zamana çevirelim...
1) Korecede iyelik ekleri yoktur. Sadece zaman ve saygı ekleri vardır. Bu yüzden çok iyi korece konuşamıyorsanız, cümlede kimden bahsettiğini anlayamayabilirsiniz: bu cümlede kim nefret ediyor anlayamiyoruz; ben mi sen mi o mu onlar mı sizler mi bizler mi? Bu yüzden bütün çekimli halleri yazdım. Kişi zamirlerini daha sonra öğreneceğiz ki Koreceye yeni başladıysanız kişi zamirleri kullanmanız işinizi daha da kolaylaştıracaktır, öğrendikçe cümlenin gidişatına göre kişi zamiri kullanmadan kimin hakkında konuşuluyor anlayabileceksiniz... Dil öğrenmek sabır işi, naparsınız?
2) Mastar halinde "ㄹ" harfi r diye okunurken geniş zamanlı halinde kendisinden sonra sesli harf geldiği için r diye okunuyor; dikkat edin!
3) "다 (ta)" nın mastar eki olduğunu kavradınız sanırım. -mek/-mak yani...
4) "요" saygı eki... Kore'de yanlış hatırlamıyorsam bu eklerden 5 çeşit var. Hepsini tablo şeklinde vermeye çalışacağım...
Ne dersiniz? Hafifçe tanıdık Korece'de çekimli fiili... Biz kaldığım konuya geri dönelim...
Çift Ünsüzler:
ㄲ (gg): Kelimenin başında olursa sert bir "k" sesi ile okunur. Eğer dizi izlerken dikkat ettiyseniz hatta My name is Kim Sam Soon dizisini seyretmiş olanlar Sam Soon'un bu harfi çok fazla kullandığını fark etmiş olabilirler. Kelimenin ortasında ise sert bir "g" sesi ile okunur.
ㄸ (dd) : Vurgulu bir "d" sesiyle okunur.
ㅆ (ss) : Vurgulu bi "s" sesiyle okunur.
ㅉ (jj) : Sert "j" ile okunur fakat genelde "c" gibi çıkar. Arasını bulmaya çalışın yani...
ㅃ (bb): Sert "b" sesiyle okunur.
Şimdi de sessiz harfimiz "ㅇ" bir göz atalım.
ㅇ (ng): Kelime sonuna geldiği "ng" şeklinde bir hal alır. Ve "g" harfi çok belli olmaz... Mesela;
"안녕 (Annyeong)" yani "Merhaba" kelimesinde iki tane "ㅇ" harfi var. Başta olan sadece ünlü harfi tamamladığı için okunmuyor fakat sona geldiğinde "ng" şeklini alıyor. Fakat sürekli duyduğunuz gibi "Annyeong" kelimesi Koreliler söylediği zaman "g" genellikle kısıktır yani daha çok "Annyeon" gibidir... "g" harfininin orada olduğunu bilirsiniz, kendini belli eder ama diğer harfler kadar güçlü okunmaz...
Ünlülerin başına geldiğinde ise okumazsınız ve kesinlikle bir ünlüyü yanlız başına yazamazsınız. Mesela;
아, 에, 어, 안녕, 아니, 오이.... (a, e, eo, merhaba, hayır, salatalık...tamam biliyorum alakasız örnekler oldu ama....)
Bu tür şeyleri birden algılamayı ya da hemen öğrenmeyi beklemeyin, örneklere bakındıkça kelime ezberledikçe kafanıza oturacak...
Korecede 4 tane hece türü vardır:
1) Sadece bir ünlüden oluşanlar: 아, 에,아.... 2) Bir ünlü bir ünsüzden oluşanlar: 가, 사, 나, 너... 3) Bir ünlü bir ünsüz ya da ünsüz, ünlü, ünsüz şeklinde olanlar: 안, 살,팔... 4) Ünsüz, ünlü ve iki ünsüz:닭, 삶...
Devamı gelecek... Bol bol dizi seyredin ve pratik yapın...
Bir ara size bahsetmiş olmalıyım... Aslında nette bir çok Korece öğreten yer var fakat genelde İngilizce... Zaten İngilizceyi zor söküyoruz bir de İngilizce Koreceyi nasıl sökeceğiz diye düşünüyorsanız eğer buyrun soframa...
Ben Kore dili üstüne lisans yapmadım, sadece kendi çabalarımla bir şeyler öğrenmeye çalıştım ve şükür ki bunu az buçuk başardım, bu yüzden size hiçbir garanti veremem... Ben sadece hem kendi Korecemi pekiştirmek hem de size yardımcı olmak için blogumda Korece dersleri düzenlemeye karar verdim. Yalan yanlış idare edeceksiniz artık...
Peki artısı ne bunun? Şu an için bana dizilerde acayip derecede yardımcı oluyor. Çoğu şeyi anlayabiliyor anlamadıklarımda ise cümlenin gidişatından neler dediklerini çıkarabiliyorum. İlerdide de olursa eğer Kore'ye gitme şansımı artıracak, çünkü hem ingilizce hem de korece biliyor olacağım... Ne demiş atalarımız " Bir dil bir insan, iki dil iki insan, üç.... " evet, tamam böyle devam ediyor işte...
Elimden geldiğince düzgün ve sade bir anlatımla size bir şeyler vermeye çalışacağım. Sizden tek ricam var. Eğer bu yazıları başka bir sitede yayınlamak isterseniz lütfen ilk önce bana sorun... Teşekkürler...
Belki diyeceksiniz, doğru düzgün Türkçe yazamıyorsun, Korece'de nereden çıktı? Benim düşünce tarzım şu :" Bir şeyi çok iyi öğrenirsiniz ama karşınızdaki sizin bildiğinizi bilmeyebilir, o yüzden çok şey öğrenin yarım yamalak da olsa ki başkalarının dilinden anlayabilesiniz... Kendinizi anlatamadığınız zaman varlığınız çok fazla ifade etmez hayata..." Umarım demek istediğimi anlamışsınızdır.
Evet, başlayalım mı? Korece'nin harfleriyle bir giriş yapalım hadi...
Temel ünlüler:
ㅏ: a ( bildiğimiz a gibi okunur) ㅑ: ya ( gördüğünüz gibi bir çizgi eklenmesi harfi ya yaptı, şaşırmayın ve türkçe ile karşıtırmayın "ya" hece değil harf unutmayın!) ㅓ: eo ( kulağa o gibi gelir ama daha çok burnunu tıkayıp o demeye çalışırsanız daha doğru bir seslendirme yaparsınız. Aslında diğer "o" dan okunuş bakımından farkını hissedemezsiniz, "eo" ile "o" yu ayırt etmek için ingilizcedeki gibi kelimeleri ezberlemelisiniz, üzgünüm...) ㅕ: yeo ( Üsttede de olduğu gibi bir çizgi aldı ve "yeo" oldu fakat yo diye okunuyor.) ㅗ: o ( Bildiğimiz "o") ㅛ: yo ( çizgi aldı ve "yo" oldu) ㅜ: u ( Bildiğimiz "u") ㅠ: yu ( çizgi aldı ve "yu" oldu) ㅡ: eu ( Aslında bu da bildiğimiz "ı" harfi "eu" ingilizcede "ı"nın yazılışı, genelde bir çok şeyi korece-ingilizce karışık bulacağınız için "eu" diye yazmayı daha uygun buldum ama dediğim gibi bu bildiğimiz "ı") ㅣ: i ( Bu da bildiğimiz "i")
Ünsüzler:
ㅁ : m ( Bildiğimiz "m" harfi fakat kelime başına geldiğinde genelde ağızdan "b" gibi çıkıyor, mesela "mianhae ( üzgünüm)" dendiğinde biz genellikle onu "bianhae" diye anlıyoruz, dizi izlerken dikkat edin farkı göreceksiniz...)
ㄴ : n ( Bildiğimiz "n" harfi fakat bu de "m" gibi kelime başına geldiğinde "d" gib anlaşılıyor mesela "ne (evet)" dendiğinde biz genelde "de" diye anlıyoruz, dikkat edin...)
ㅇ : Bu harfin herhangi bir karşılığı yok sadece ünlüleri tamamlamak amaçlı olarak başlarına konuyor, daha sonra ayrıntılı göreceğiz... ㄹ: r,l ( Şimdi bu harflere geldiğimizde iş biraz karışıyor ama korkmayın hallederiz. Bu harf genelde "r" olarak telaffuz edilir. Fakat hece sonuna geldiğinde "l" olarak okunur. Mesela "Hangeul ( Han-gıl/ Korece)" de "l" diye okunuyor. Fakat "Keu-rae-seo (Kıreso/ Bu yüzden) da r diye okunuyor. Dikkat edin ilkinde hece sonunda, diğerinde ise hece başında... Çok zor değil, değil mi?
ㅎ: h (Bildiğimiz "h" harfi)
ㅂ: b, p ( Bu harf kelime başında olduğu zaman "p" diğer hallerde "b" diye okunur. En güzel örnek "바보/pabo( aptal)" başında ve ortasındaki ünsüzün ikisi de "p" harfidir fakat baştaki "p" diye, ortadaki ise "b" diye okunur ve yazılır.)
ㅈ: j ( j ile c arası bir okunuşu vardır, yani kitaplar öyle diyor fakat Koreliler bu harfi "ç" ye çok benzetiyor bu bakımdan yine kelime ezberlemek zorundayız.)
ㄷ: d,t ( Kelime başına geldiğinde "t" diye, kelime ortasında ise d diye okunur. 다시/ Tashi( Taşi/ Tekrar)... 살다/Salda (Yaşamak- mastar hali) Fark ettiniz mi "ㄹ" harfi hece sonuna gelmiş ve "l" diye okunuyor. Az kaldı, kapacaksınız bu işi...
ㄱ: k,g ( Kelime başına "k" , kelime ortasında "g" diye okunuyor. 가다/Kada ( Gitmek- mastar hali)... 누구 /Nugu ( Kim - "n" farkındaysanız kelime başında... Ne demiştik? Kelime başında olduğu zaman nedense kulağa "d" gibi geliyor. Dizi izlerken iyi dinleyin... Mesela derler ki "Duguseyeo?" bu cümlenin orjinali aslına "Nuguseyeo?( Kimsiniz?)" dir. Anlatabildim mi?
ㅅ: s ( Bu da aslında bildiğimiz "s" fakat Korecede "ş" harfi olmadığı için "s" harfi "i"nin türevleri ile aynı hecede bulunduğunda "ş" harfine dönüşüyor. Mesela 다시( Taşi) kelimesinde "s" nin yanına "i" gelince "s-ş" ye dönüşmüş... "i"nin türevleri mi? Az sabredin onları da vereceğim...)
ㅋ: k ( Bildiğimiz "k")
ㅌ: t ( Bildiğimiz "t")
ㅊ : ch(ç) ( Bildiğimiz "ç" ama dediğim gibi "ㅈ" harfi ile çok karışabiliyor. Ezber...
ㅍ : p (bildiğimiz "p")
Son olarak da Yarı Ünlüleri inceleyelim... ㅏ+ㅣ= ㅐ(ae diye yazılır; e diye okunuyor) ㅑ+ㅣ= ㅒ(yae diye yazılır; ye diye okunuyor) ㅓ+ㅣ= ㅔ(e diye okunur ve yazılır) ㅕ+ㅣ= ㅖ (ye diye okunur ve yazılır) ㅡ+ㅣ= ㅢ (eui (ıi) diye yazılır ve okunur ) ㅜ+ㅣ= ㅟ(wi diye yazılır ve okunur) ㅗ+ㅣ= ㅚ (we diye yazılır ve okunur) ㅗ+ㅏ= ㅘ (wa diye yazılır ve okunur) ㅗ+ㅐ= ㅙ(wae diye yazılır; we diye okunur) ㅜ+ㅓ= ㅝ(weo diye yazılır; wo diye okunur) ㅜ+ㅔ=ㅞ (we diye yazılır ve okunur)
Bu yarı ünlüler biraz karışık gelebilir ama kelimelerle samimi oldukça halledeceğimizi umuyorum. "ㅣ(i)" nin türevleri: Bu harfler "ㅅ(s)"den sonra gelirse "s", "ş" ye dönüşür. 야, 여, 요, 유, 의, 에, 위, 웨
Şimdi yatmam lazım... Saat sabahın 6'sı ama devamı gelecek merak etmeyin. Hadi siz harflerle biraz haşır neşir olun... Sorunuz olursa ya da hatamı düzeltmek ya da beni eleştirmek isterseniz; shoutbox var sonracım yorum yaz köşesi var; istediğiniz şekilde bana ulaşabilirsiniz...
